Wat is het?
Dit is een projectmanagementaanpak die specifiek is ontworpen voor complexe engineeringprojecten. Het richt zich op het plannen en beheren van processen waarbij materiaalstromen worden hergebruikt, zoals bij spuitgieten.
▶Inhoudsopgave
▶Inhoudsopgave
Je gebruikt het om de milieu-impact, ofwel de 'footprint', van materiaalgebruik te minimaliseren. Je kunt het zien als een gestructureerde manier om projecten te leiden.
Het combineert traditionele projectmanagementmethoden met tools die zich richten op duurzaamheid en materiaalstromen. Het doel is om het hergebruik van materialen ('cascaded use') in een productieproces efficiënt te plannen en uit te voeren. Het kernidee is dat je niet alleen het projectresultaat plant, maar ook de milieu-impact ervan. Dit maakt het anders dan standaard projectmanagement. Je houdt rekening met zaken als materiaalherkomst, recyclingmogelijkheden en de totale CO2-uitstoot gedurende de hele projectlevenscyclus.
Hoe werkt het precies?
Je begint met het definiëren van de projectscope, met extra aandacht voor materiaalstromen.
Je brengt in kaart welke materialen worden gebruikt, waar ze vandaan komen en hoe ze na gebruik kunnen worden hergebruikt of gerecycled. Dit vormt de basis van je projectplan. Vervolgens kies je geschikte projectmanagementsoftware. Deze tools helpen je bij het plannen, maar bieden ook functionaliteiten voor het meten en analyseren van de materiaalvoetafdruk.
Denk aan modules voor resourceplanning, impactanalyse en rapportage over duurzaamheidsdoelen. Het project wordt opgedeeld in fasen, net als bij traditioneel projectmanagement.
Maar elke fase heeft specifieke 'duurzaamheidsdeliverables'. Je plant bijvoorbeeld niet alleen de productie, maar ook de inzameling en verwerking van productieafval voor hergebruik in een volgende cyclus.
Gedurende het project monitor je continu de voortgang, zowel op het gebied van planning en budget als op het gebied van materiaalimpact. Je gebruikt dashboards in je software om afwijkingen van de duurzaamheidsdoelen snel te signaleren en bij te sturen. De afsluiting van het project omvat een uitgebreide evaluatie.
Je analyseert niet alleen of het project op tijd en binnen budget is opgeleverd, maar ook of de beoogde vermindering van de materiaalvoetafdruk is behaald. Deze lessen neem je mee naar volgende projecten.
De wetenschap erachter
De aanpak is gebaseerd op de principes van de circulaire economie. Deze economische theorie stelt dat waardecreatie niet hoeft te leiden tot waardevernietiging (afval). Materialen zouden in gesloten kringlopen moeten blijven circuleren, met zo min mogelijk verlies.
Daarnaast leunt het op levenscyclusanalyse (LCA). Dit is een wetenschappelijke methode om de milieu-impact van een product of proces te kwantificeren.
Door LCA-gegevens te integreren in je projectplanning met projectmanagement software, kun je de voetafdruk van materiaalkeuzes en processen objectief meten en vergelijken. De 'cascaded use' of cascadebenadering is ook een kernbegrip.
Dit betekent dat materialen na hun eerste levensduur niet direct worden gerecycled tot grondstof, maar eerst worden ingezet voor een andere, vaak minder hoogwaardige toepassing. Dit verlengt de nuttige levensduur en vertraagt recycling. De projectmanagementmethodologie zelf is een toegepaste wetenschap. Het integreert kennis uit operationeel management, systeemtheorie en gedragswetenschappen om complexe taken te organiseren en teams effectief aan te sturen richting een gemeenschappelijk, meetbaar doel.
Voordelen en nadelen
Voordelen
- Gestructureerde duurzaamheid: Je maakt duurzaamheid een meetbaar en beheersbaar onderdeel van het project, in plaats van een losse ambitie.
- Kostenbesparing op lange termijn: Door materiaalhergebruik te plannen, verlaag je de grondstofkosten en afvalverwerkingskosten.
- Risicobeheersing: Je anticipeert op toekomstige wetgeving en schaarste aan primaire grondstoffen, waardoor je project minder kwetsbaar wordt.
- Verbeterde samenwerking: Het dwingt tot nauwere samenwerking tussen engineers, inkopers en duzaamheidsmanagers, wat tot betere oplossingen leidt.
- Transparantie en rapportage: De softwaretools bieden duidelijke data voor interne sturing en externe rapportage over duzaamheidsprestaties.
Nadelen
- Complexe planning: Het toevoegen van materiaalstromen en impactanalyses maakt de projectplanning aanzienlijk ingewikkelder.
- Hogere initiële investering: Gespecialiseerde software en de benodigde expertise (zoals LCA-kennis) kunnen kostbaar zijn om op te zetten.
- Meer dataverzameling: Je hebt gedetailleerde data nodig over materialen en processen, wat een extra administratieve last kan zijn.
- Leercurve: Het team moet nieuwe concepten, tools en werkwijzen eigen maken, wat aanvankelijk tot vertraging kan leiden.
- Afhankelijkheid van leveranciers: Het succes hangt sterk af van de bereidheid en mogelijkheden van leveranciers om materiaalstromen terug te nemen of informatie te delen.
Voor wie relevant?
Deze aanpak is vooral relevant voor engineering- en productiemanagers, vooral bij projectplanning voor cascaded material use, in sectoren zoals automotive, verpakkingsindustrie en consumentenelektronica.
Zij zijn verantwoordelijk voor projecten waarin spuitgieten een kernproces is en materiaalkosten een groot deel van de totale kosten uitmaken. Ook duurzaamheidsmanagers en milieucoördinatoren vinden hier een krachtige methodologie. Het stelt hen in staat om hun doelstellingen te vertalen naar concrete, beheersbare acties binnen lopende projecten, in plaats van losstaande initiatieven.
Voor projectleiders en -managers die werken bij bedrijven met ambitieuze ESG-doelstellingen (Environmental, Social, Governance) is het een praktisch framework. Het helpt hen om de 'E' van Environmental daadwerkelijk te implementeren in hun dagelijkse werk.
Tenslotte is het relevant voor R&D-afdelingen die nieuwe producten ontwikkelen. Door vanaf het begin projectmatig rekening te houden met de cascaded material use footprint, ontwerpen ze producten die later makkelijker te demonteren en her te gebruiken zijn.